Θέλω με αυτήν την ανάρτηση να σας ευχηθώ για το αύριο, για κάθε αύριο. Να ευχηθώ αγάπη στη ζωή μας, κατανόηση, ευαισθησία, με όλο της το κόστος, ελευθερία, με όλη της την ευθύνη.
Και να μην ξεχνάμε τους ανθρώπους μας. Να μην ξεχνάμε ότι δεν υπάρχει άνθρωπος ανεπηρέαστος, δεν υπάρχει άνθρωπος ανίκητος, αλώβητος, ανυπέρβλητος. Οι πιο δυνατοί άνθρωποι είναι αυτοί που αντέχουν να ξανασηκωθούν μετά τις μεγαλύτερες πτώσεις. Εμείς το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να τους δίνουμε λόγο να ξανασηκωθούν. Γιατί αν δεν τους δώσουμε, μπορεί να μην ξανασηκωθούν. Και ο κόσμος γίνεται πιο φτωχός όταν χάνονται οι πιο αποφασισμένοι αγωνιστές του.
Θα πιώ απόψε στο όνομα της έγερσης. Στην έγερση συνειδήσεων, ηθών, χεριών και κεφαλιών, στον ξεσηκωμό της σάρκας και της σκέψης, στην ανέγερση ονείρων και πραγματικότητας. Στην υγειά μας.
29 Δεκ 2010
Χρέος
Συχνά παρατηρούμε με σκεπτικισμό ανθρώπους που δείχνουν μία εμφανή προσήλωση σε ασχολίες που στα μάτια μας μπορεί να φαίνονται και ελάσσονες: ένας παππούς που ποτίζει τα φυτά με παροιμιώδη συνέπεια, ένας φούρναρης που έχει ακριβώς την ίδια ώρα έτοιμο το ψωμί κάθε μέρα, ένας επιστήμονας που ξεκινά κάθε πρωί να διαβάζει ένα νέο κείμενο για την επιστήμη του. Και κάθε φορά μας βγαίνει φυσικό να νουθετήσουμε τον αποκλίνοντα, να του υποδείξουμε τις αξίες της ζωής: της δικής μας ζωής.
Και κάνοντας αυτό ξεχνάμε μία λέξη που διαμόρφωσε ζωές και ζωές: το χρέος.
Συνήθως το χρέος το προβάλλουμε ως κοινωνική υποχρέωση, οικογενειακή δέσμευση, ατομικό περιορισμό. Και λέμε ψέματα.
Το χρέος είναι η ανάσα της πράξης, είναι η χορδή στο τόξο της ζωής, είναι η σκανδάλη στο πιστόλι της έκφρασης. Το χρέος δε μεταφέρεται, δε δωρίζεται, δεν ορίζεται, δεν ξεχνιέται, δεν ξεπερνιέται. Είναι εκεί, σαν τον παράφορο έρωτα κι αντιπαλεύει ό,τι κάνεις. Είναι εκεί σαν τον παράφορο έρωτα και σου δίνει δύναμη να κουνήσεις τα σύμπαντα. Το νιώθεις με κάθε χτύπο της καρδιάς σου, το νιώθεις να ορίζει τον χτύπο της καρδιάς σου. Το νιώθεις να βροντάει μέσα στα στήθια σου να ξεφύγει όταν κοιμίζεις την ψυχή σου, το νιώθεις να ξεσπά με τα δάκρυά σου τις πολύτιμες εκείνες στιγμές που τα σπλάχνα σου αγγίζουν ευλαβικά τις πόρτες της καρδιάς σου.
Ο άνθρωπος που έχει χρέος το ανακαλύπτει με μύριους τρόπους. Είναι σαν όλα να τον οδηγούν στο χρέος και όλα να τίθενται εμπόδια. Κάθε σκέψη του δείχνει το επόμενο βήμα και κάθε πράξη του θυμίζει ότι πρέπει να προχωρήσει κι άλλο. Ακόμη πιο πέρα, ακόμη πιο δυνατά, ακόμη πιο πονεμένα, ακόμη πιο ακριβά, ακόμη, ακόμη. Κι όλες οι προσδοκίες γίνονται ανάγκες, όλες οι επιθυμίες ελπίδες και όλες οι μέρες στιγμές, όταν στοχεύεις στο χρέος σου.
Κι όταν δοκιμάζεις να ξεφύγεις είναι σα να ξεριζώνεις την ψυχή σου, που απελπισμένη κρατιέται στο σώμα σου, τρέμοντας να το αφήσει κούφιο, κενό κουφάρι. Και παγώνουν τα μέσα σου, και έρχεται μία ολοβρώμικη απάθεια και θρονιάζεται στο θρόνο της ψυχής σου. Κι έτσι για λίγο νιώθεις ότι το χρέος σε άφησε... Για λίγο μόνο... Γιατί, βήμα βήμα, μέρα τη μέρα, τα νιώθεις τα σύγνεφα που μαζεύονται στα φυλλοκάρδια σου. Και τα νιώθεις να μαυρίζουν και να φορτώνονται με θλίψη και προσδοκία και ανάγκη και πόνο, και μυρίζει το χώμα της καρδιάς σου ξηρασία και κλαίνε τα όνειρα και οδύρονται χωρίς νερό, χωρίς επιθυμιά, χωρίς ορίζοντα. Και πολλαπλασιάζονται τα σύγνεφα, και θεριώνουν και μεγαλώνει ο ουρανός μέσα σου και ξεβολεύει την απάθεια. Και τρέμει ο θρόνος όλο και πιότερο και ραγίζει ο πάγος, και να που ουρλιάζουν πιότερο τα όνειρα, και πονάς. Και αρχίζουν να ματώνουν τα μέσα σου και τα μάτια σου γίνονται ανήσυχα και οι σκέψεις σου συφοριασμένες και τα χέρια σου άπληστα, τα πόδια σου κουρασμένα και το στόμα σου στεγνό.
Και όλα ξεσπούν με την πρώτη αστραπή.
Κι έρχονται θύμισες στο μυαλό σου από τότε που πρωτόνιωσες το χρέος, κι έρχονται και αράζουν μπροστά σου οι θυσίες και οι πόνοι. Και σε κοιτούν κατάματα να δουν αν θα φανείς αντάξιός τους. Και κάνει μέσα σου θύελλα, αλυχτάνε τα όνειρα γιατί μείναν φυλακισμένα για πολύ και σκίζουν το κορμί σου από μέσα και ξεριζώνουν συθέμελα το θρόνο της απάθειας να βρουν ψυχή.
Και γίνεται θεριό ο ουρανός και βρυχάται να ξυπνήσει τα έγκατα του είναι σου, να γεννηθεί νέα ψυχή από τις στάχτες της παλιάς, κι είναι ο πόνος αδυσώπητος.
Κι όλα γιορτάζουν με την πρώτη σου πράξη.
Το χρέος έρχεται πάλι να ανασάνουν οι πράξεις, γεμίζει ο τόπος με τα μπουμπουνητά της έκφρασης, φεύγει, πετά το βέλος της ζωής και περνά πάνω από τα γνώριμα χωράφια της ελπίδας σε ανοιχτούς ορίζοντες. Και γεννοβολά η ψυχή σου αρώματα και χρώματα και όνειρα όμορφα, σαν παιδικά. Και τα μάτια σου εστιάζουν και οι σκέψεις σου παίρνουν μορφή και σχήμα και τα χέρια σου πιάνουν, τα πόδια σου τρέχουν και το στόμα σου τραγουδά.
Και είναι αυτό το χρέος: είναι δικό μας, απαράμιλλο, αναπόφευγο, μοναδικό και ακατάληπτο. Είναι σκαμμένο και χαραγμένο, παράλογο και υπέροχο, πάντα ένα βήμα μπροστά και πάντα μια ανάσα από εμάς, ανεξόφλητο και αεικίνητο. Κι είναι ο δρόμος ένας: να μην ξεχνάμε. Κάθε στιγμή ένα βήμα πιο κοντά, και ένα λυγμό πιο πέρα, για να είναι το χρέος ουσία ζωής και ελευθερίας ναός. Να είναι το χρέος ύπαρξη και ζωή ζώσα.
Και κάνοντας αυτό ξεχνάμε μία λέξη που διαμόρφωσε ζωές και ζωές: το χρέος.
Συνήθως το χρέος το προβάλλουμε ως κοινωνική υποχρέωση, οικογενειακή δέσμευση, ατομικό περιορισμό. Και λέμε ψέματα.
Το χρέος είναι η ανάσα της πράξης, είναι η χορδή στο τόξο της ζωής, είναι η σκανδάλη στο πιστόλι της έκφρασης. Το χρέος δε μεταφέρεται, δε δωρίζεται, δεν ορίζεται, δεν ξεχνιέται, δεν ξεπερνιέται. Είναι εκεί, σαν τον παράφορο έρωτα κι αντιπαλεύει ό,τι κάνεις. Είναι εκεί σαν τον παράφορο έρωτα και σου δίνει δύναμη να κουνήσεις τα σύμπαντα. Το νιώθεις με κάθε χτύπο της καρδιάς σου, το νιώθεις να ορίζει τον χτύπο της καρδιάς σου. Το νιώθεις να βροντάει μέσα στα στήθια σου να ξεφύγει όταν κοιμίζεις την ψυχή σου, το νιώθεις να ξεσπά με τα δάκρυά σου τις πολύτιμες εκείνες στιγμές που τα σπλάχνα σου αγγίζουν ευλαβικά τις πόρτες της καρδιάς σου.
Ο άνθρωπος που έχει χρέος το ανακαλύπτει με μύριους τρόπους. Είναι σαν όλα να τον οδηγούν στο χρέος και όλα να τίθενται εμπόδια. Κάθε σκέψη του δείχνει το επόμενο βήμα και κάθε πράξη του θυμίζει ότι πρέπει να προχωρήσει κι άλλο. Ακόμη πιο πέρα, ακόμη πιο δυνατά, ακόμη πιο πονεμένα, ακόμη πιο ακριβά, ακόμη, ακόμη. Κι όλες οι προσδοκίες γίνονται ανάγκες, όλες οι επιθυμίες ελπίδες και όλες οι μέρες στιγμές, όταν στοχεύεις στο χρέος σου.
Κι όταν δοκιμάζεις να ξεφύγεις είναι σα να ξεριζώνεις την ψυχή σου, που απελπισμένη κρατιέται στο σώμα σου, τρέμοντας να το αφήσει κούφιο, κενό κουφάρι. Και παγώνουν τα μέσα σου, και έρχεται μία ολοβρώμικη απάθεια και θρονιάζεται στο θρόνο της ψυχής σου. Κι έτσι για λίγο νιώθεις ότι το χρέος σε άφησε... Για λίγο μόνο... Γιατί, βήμα βήμα, μέρα τη μέρα, τα νιώθεις τα σύγνεφα που μαζεύονται στα φυλλοκάρδια σου. Και τα νιώθεις να μαυρίζουν και να φορτώνονται με θλίψη και προσδοκία και ανάγκη και πόνο, και μυρίζει το χώμα της καρδιάς σου ξηρασία και κλαίνε τα όνειρα και οδύρονται χωρίς νερό, χωρίς επιθυμιά, χωρίς ορίζοντα. Και πολλαπλασιάζονται τα σύγνεφα, και θεριώνουν και μεγαλώνει ο ουρανός μέσα σου και ξεβολεύει την απάθεια. Και τρέμει ο θρόνος όλο και πιότερο και ραγίζει ο πάγος, και να που ουρλιάζουν πιότερο τα όνειρα, και πονάς. Και αρχίζουν να ματώνουν τα μέσα σου και τα μάτια σου γίνονται ανήσυχα και οι σκέψεις σου συφοριασμένες και τα χέρια σου άπληστα, τα πόδια σου κουρασμένα και το στόμα σου στεγνό.
Και όλα ξεσπούν με την πρώτη αστραπή.
Κι έρχονται θύμισες στο μυαλό σου από τότε που πρωτόνιωσες το χρέος, κι έρχονται και αράζουν μπροστά σου οι θυσίες και οι πόνοι. Και σε κοιτούν κατάματα να δουν αν θα φανείς αντάξιός τους. Και κάνει μέσα σου θύελλα, αλυχτάνε τα όνειρα γιατί μείναν φυλακισμένα για πολύ και σκίζουν το κορμί σου από μέσα και ξεριζώνουν συθέμελα το θρόνο της απάθειας να βρουν ψυχή.
Και γίνεται θεριό ο ουρανός και βρυχάται να ξυπνήσει τα έγκατα του είναι σου, να γεννηθεί νέα ψυχή από τις στάχτες της παλιάς, κι είναι ο πόνος αδυσώπητος.
Κι όλα γιορτάζουν με την πρώτη σου πράξη.
Το χρέος έρχεται πάλι να ανασάνουν οι πράξεις, γεμίζει ο τόπος με τα μπουμπουνητά της έκφρασης, φεύγει, πετά το βέλος της ζωής και περνά πάνω από τα γνώριμα χωράφια της ελπίδας σε ανοιχτούς ορίζοντες. Και γεννοβολά η ψυχή σου αρώματα και χρώματα και όνειρα όμορφα, σαν παιδικά. Και τα μάτια σου εστιάζουν και οι σκέψεις σου παίρνουν μορφή και σχήμα και τα χέρια σου πιάνουν, τα πόδια σου τρέχουν και το στόμα σου τραγουδά.
Και είναι αυτό το χρέος: είναι δικό μας, απαράμιλλο, αναπόφευγο, μοναδικό και ακατάληπτο. Είναι σκαμμένο και χαραγμένο, παράλογο και υπέροχο, πάντα ένα βήμα μπροστά και πάντα μια ανάσα από εμάς, ανεξόφλητο και αεικίνητο. Κι είναι ο δρόμος ένας: να μην ξεχνάμε. Κάθε στιγμή ένα βήμα πιο κοντά, και ένα λυγμό πιο πέρα, για να είναι το χρέος ουσία ζωής και ελευθερίας ναός. Να είναι το χρέος ύπαρξη και ζωή ζώσα.
3 Δεκ 2010
Προσφορά
Υπάρχει, σε εποχές κρίσης, μία πληθώρα αγαθών σε έλλειψη που κανείς δε φαίνεται να προσέχει. Και το όφελος από την διάθεση αυτών των αγαθών είναι τέτοιας κλίμακας που τα κέρδη μπορούν να είναι μυθικά. Σήμερα αποφάσισα να μοιραστώ το επενδυτικό μου μυστικό, με τους λίγους ανθρώπους που θέλησαν να διαβάσουν αυτό το μήνυμα.
Κατανόηση, στήριξη, ανοιχτομυαλιά, ολιστική οπτική.
Κατανόηση στα ανθρώπινα λάθη και πάθη, κατανόηση της απάτης των προβαλλόμενων προτύπων, κατανόηση της πραγματικότητας που βρίσκεται πέρα από το οπτικό μας πεδίο.
Στήριξη των ανθρώπων που σωριάζονται γύρω μας, μεταφορικά ή κυριολεκτικά, στήριξη αυτών που προσπαθούν και το αξίζουν, στήριξη των προσπαθειών που το αξίζουν. Στήριξη αξιών απέναντι στην ισοπέδωση, στήριξη προτύπων απέναντι στη μαζοποίηση. Στήριξη στην πίστη, απένταντι στην απελπισία.
Ανοιχτομυαλιά σε αλλοεθνείς, αλλόθρησκους, αλλόμορφους, που είναι όλοι συνάνθρωποι. Ανοιχτομυαλιά σε άλλες ιδέες, όσο οπισθοδρομικές ή προοδευτικές ή ασύδοτες κι αν μας φαίνονται. Ανοιχτομυαλιά για να ενσταλαχθεί, φιλτραρισμένη, η όποια χρήσιμη γνώση βρεθεί στο διάβα μας είτε ως θετικό, είτε ως αρνητικό παράδειγμα.
Ολιστική (ή συνολική) οπτική της πραγματικότητας, για να μη δίνουμε περισσότερο βάρος σε προβλήματα φτιαχτά και νοθευμένα, ολιστική οπτική για να μην νιώθουμε περισσότερο βάρος από πράγματα που μας παρουσιάζουν ως καταστροφικά, όταν η ζωή μας μπορεί να μη στηρίζεται σε αυτά. Καθολική άποψη των πραγμάτων, χωρίς να χανόμαστε στις λεπτομέρειες που απειλούν να μας βγάζουν από το δρόμο μας, σαν πινακίδες νέον σε νυχτερινή εθνική οδό.
Το καλύτερο με αυτά τα αγαθά είναι ότι θα είναι μονίμως σε ζήτηση. Το καλύτερο με αυτά τα αγαθά είναι ότι είναι στο χέρι μας να τα παράγουμε. Δεν είπα ότι είναι εύκολο, αλλά κάποια πράγματα αξίζουν πολύ να αγωνίζεσαι για αυτά. Και αξίζει να γίνει στόχος μας πρώτιστος να γίνουμε καλύτεροι μέσα σε τέτοιους αγώνες. Γιατί ο στόχος είναι εκεί που ο ορίζοντας της πραγματικότητας συναντά τον ουρανό του ονείρου.
Κατανόηση, στήριξη, ανοιχτομυαλιά, ολιστική οπτική.
Κατανόηση στα ανθρώπινα λάθη και πάθη, κατανόηση της απάτης των προβαλλόμενων προτύπων, κατανόηση της πραγματικότητας που βρίσκεται πέρα από το οπτικό μας πεδίο.
Στήριξη των ανθρώπων που σωριάζονται γύρω μας, μεταφορικά ή κυριολεκτικά, στήριξη αυτών που προσπαθούν και το αξίζουν, στήριξη των προσπαθειών που το αξίζουν. Στήριξη αξιών απέναντι στην ισοπέδωση, στήριξη προτύπων απέναντι στη μαζοποίηση. Στήριξη στην πίστη, απένταντι στην απελπισία.
Ανοιχτομυαλιά σε αλλοεθνείς, αλλόθρησκους, αλλόμορφους, που είναι όλοι συνάνθρωποι. Ανοιχτομυαλιά σε άλλες ιδέες, όσο οπισθοδρομικές ή προοδευτικές ή ασύδοτες κι αν μας φαίνονται. Ανοιχτομυαλιά για να ενσταλαχθεί, φιλτραρισμένη, η όποια χρήσιμη γνώση βρεθεί στο διάβα μας είτε ως θετικό, είτε ως αρνητικό παράδειγμα.
Ολιστική (ή συνολική) οπτική της πραγματικότητας, για να μη δίνουμε περισσότερο βάρος σε προβλήματα φτιαχτά και νοθευμένα, ολιστική οπτική για να μην νιώθουμε περισσότερο βάρος από πράγματα που μας παρουσιάζουν ως καταστροφικά, όταν η ζωή μας μπορεί να μη στηρίζεται σε αυτά. Καθολική άποψη των πραγμάτων, χωρίς να χανόμαστε στις λεπτομέρειες που απειλούν να μας βγάζουν από το δρόμο μας, σαν πινακίδες νέον σε νυχτερινή εθνική οδό.
Το καλύτερο με αυτά τα αγαθά είναι ότι θα είναι μονίμως σε ζήτηση. Το καλύτερο με αυτά τα αγαθά είναι ότι είναι στο χέρι μας να τα παράγουμε. Δεν είπα ότι είναι εύκολο, αλλά κάποια πράγματα αξίζουν πολύ να αγωνίζεσαι για αυτά. Και αξίζει να γίνει στόχος μας πρώτιστος να γίνουμε καλύτεροι μέσα σε τέτοιους αγώνες. Γιατί ο στόχος είναι εκεί που ο ορίζοντας της πραγματικότητας συναντά τον ουρανό του ονείρου.
10 Νοε 2010
Ζωή ανθρώπινη
Κάθε άνθρωπος είναι η άσβηστη φλόγα της ελπίδας. Κάθε ζωή είναι η έκρηξη της έκπληξης, της δυνατότητας και της αχαλίνωτης ελευθερίας του να είσαι μοναδικός. Κάθε γέννηση είναι το πανηγύρι ενός αλλιώτικου αύριο, η υπόσχεση για αλλαγή, η σφραγίδα της εξέλιξης.
Κι όμως, κάθε μέρα χιλιάδες παιδιά τελειώνουν τη ζωή τους, χωρίς ποτέ να μάθουμε τι θα μπορούσαν να είναι.Η παιδική θνησιμότητα μετρά εκατομμύρια θύματα κάθε χρόνο. Κάθε θάνατος παιδιού, είναι μία ελπίδα λιγότερη στη γραμμή της ιστορίας. Και οι γονείς μπορούν να πουν πολύ περισσότερα για το τι σημαίνει ένα παιδί. Και πολύ περισσότερα δεν μπορούν να τα πουν.
Υπάρχουν όμως κι άλλοι θάνατοι. Αναλύουμε τον κόσμο συχνά και μιλάμε για νέους χωρίς ελπίδα, για γενιές χωρίς όραμα, χωρίς σκοπό, για παιδιά νεκρά στην ψυχή. Και βγάζουμε εύκολα αυτά τα συμπεράσματα, χωρίς να ακούσουμε τους ψίθυρους των παιδιών στις πλατείες. Χωρίς να ακούσουμε τα τραγούδια που τραγουδιούνται στις παρέες και στα πάρκα. Και χωρίς να θυμηθούμε πως, κι εμείς, στα ίδια χνάρια κινηθήκαμε τα χρόνια που νιώθαμε παιδιά: στα χρόνια εκείνα που η σκέψη του θανάτου ήταν μακριά μας, και η ζωή κατάσαρκα πιασμένη. Και πάνω από όλα, κατηγορούμε τους νέους μας, αντί να τους δώσουμε όραμα, να τους δώσουμε φτερά, να τους ανοίξουμε δρόμο. Και πριν από όλα, νομίζω, ότι πρέπει να τους μιλήσουμε για την αξία της ζωής.
Στο χρόνο που μου δόθηκε μέχρι σήμερα, έμαθα νωρίς ότι η αξία των πραγμάτων ορίζεται με βάση τη μοναδικότητά τους. Επίσης, έμαθα ότι κάτι γίνεται μοναδικότερο όταν το πληρώνεις με χρόνο και με αφοσίωση. Και μόνο έτσι. Και έμαθα, επίσης, ότι η απώλεια είναι η εξαργύρωση της αξίας των πραγμάτων στην τράπεζα του μυαλού.
Ας μιλήσουμε τώρα για την αξία της ζωής. Σκεφτείτε πώς γίνονται οι φίλοι, πώς ανατρέφονται παιδιά, πώς συντάσσονται διατριβές, πώς χτίζονται σπίτια, πώς ζωγραφίζονται ζωγραφιές, πώς γράφονται μελωδίες και πώς οργώνονται χωράφια. Και σκεφτείτε ότι, όλα αυτά, είναι απλώς κομμάτια μίας ζωής.
Σκεφτείτε πόσα όνειρα συντροφεύουν ανθρώπους εφ' όρου ζωής, πόσοι άνθρωποι συναγωνίζονται στα πλαίσια μίας σχέσης αγάπης, πόσες ελπίδες χρειάστηκαν δεκαετίες και μυριάδες ανθρώπων για να γίνουν πραγματικότητα. Και σκεφτείτε ότι, όλα αυτά, είναι απλώς κομμάτια πάνω στα οποία στηρίζεται κάθε αυριανή ζωή.
Και σκεφτείτε ότι όλα αυτά θα ήταν αλλιώτικα αν ένας άνθρωπος από όλους αυτούς είχε πράξει διαφορετικά.
Και όλα αυτά είναι ένα δείγμα της αξίας της ζωής της ανθρώπινης. Της δικής μας ζωής.
Κι όμως, κάθε μέρα χιλιάδες παιδιά τελειώνουν τη ζωή τους, χωρίς ποτέ να μάθουμε τι θα μπορούσαν να είναι.Η παιδική θνησιμότητα μετρά εκατομμύρια θύματα κάθε χρόνο. Κάθε θάνατος παιδιού, είναι μία ελπίδα λιγότερη στη γραμμή της ιστορίας. Και οι γονείς μπορούν να πουν πολύ περισσότερα για το τι σημαίνει ένα παιδί. Και πολύ περισσότερα δεν μπορούν να τα πουν.
Υπάρχουν όμως κι άλλοι θάνατοι. Αναλύουμε τον κόσμο συχνά και μιλάμε για νέους χωρίς ελπίδα, για γενιές χωρίς όραμα, χωρίς σκοπό, για παιδιά νεκρά στην ψυχή. Και βγάζουμε εύκολα αυτά τα συμπεράσματα, χωρίς να ακούσουμε τους ψίθυρους των παιδιών στις πλατείες. Χωρίς να ακούσουμε τα τραγούδια που τραγουδιούνται στις παρέες και στα πάρκα. Και χωρίς να θυμηθούμε πως, κι εμείς, στα ίδια χνάρια κινηθήκαμε τα χρόνια που νιώθαμε παιδιά: στα χρόνια εκείνα που η σκέψη του θανάτου ήταν μακριά μας, και η ζωή κατάσαρκα πιασμένη. Και πάνω από όλα, κατηγορούμε τους νέους μας, αντί να τους δώσουμε όραμα, να τους δώσουμε φτερά, να τους ανοίξουμε δρόμο. Και πριν από όλα, νομίζω, ότι πρέπει να τους μιλήσουμε για την αξία της ζωής.
Στο χρόνο που μου δόθηκε μέχρι σήμερα, έμαθα νωρίς ότι η αξία των πραγμάτων ορίζεται με βάση τη μοναδικότητά τους. Επίσης, έμαθα ότι κάτι γίνεται μοναδικότερο όταν το πληρώνεις με χρόνο και με αφοσίωση. Και μόνο έτσι. Και έμαθα, επίσης, ότι η απώλεια είναι η εξαργύρωση της αξίας των πραγμάτων στην τράπεζα του μυαλού.
Ας μιλήσουμε τώρα για την αξία της ζωής. Σκεφτείτε πώς γίνονται οι φίλοι, πώς ανατρέφονται παιδιά, πώς συντάσσονται διατριβές, πώς χτίζονται σπίτια, πώς ζωγραφίζονται ζωγραφιές, πώς γράφονται μελωδίες και πώς οργώνονται χωράφια. Και σκεφτείτε ότι, όλα αυτά, είναι απλώς κομμάτια μίας ζωής.
Σκεφτείτε πόσα όνειρα συντροφεύουν ανθρώπους εφ' όρου ζωής, πόσοι άνθρωποι συναγωνίζονται στα πλαίσια μίας σχέσης αγάπης, πόσες ελπίδες χρειάστηκαν δεκαετίες και μυριάδες ανθρώπων για να γίνουν πραγματικότητα. Και σκεφτείτε ότι, όλα αυτά, είναι απλώς κομμάτια πάνω στα οποία στηρίζεται κάθε αυριανή ζωή.
Και σκεφτείτε ότι όλα αυτά θα ήταν αλλιώτικα αν ένας άνθρωπος από όλους αυτούς είχε πράξει διαφορετικά.
Και όλα αυτά είναι ένα δείγμα της αξίας της ζωής της ανθρώπινης. Της δικής μας ζωής.
17 Οκτ 2010
Όταν κάνω λάθος
Στη ζωή μου έπραξα και πράττω τόσα πράγματα λάθος που το μόνο που εύχομαι ήδη είναι κάποτε να με συγχωρήσουν οι απόγονοί μου. Όμως μέχρι σήμερα δύο πράγματα προσπαθώ να θυμάμαι:
Με αφορμή τα παραπάνω, θα μιλήσω για ένα θέμα που έγινε πόλος δράσης και τείνει να αγιοποιηθεί στους κόλπους των αγωνιστών: ο "αγώνας" για το τσιγάρο. Ας μιλήσουμε λοιπόν, όσο γίνεται, λογικά και τεκμηριωμένα για τους μύθους που εμφανίστηκαν στα πλαίσια αυτών των διεκδικήσεων. Γιατί δε με ενοχλούν οι καπνιστές, αλλά δε θα πάψει να με ενοχλεί ποτέ η υποκρισία και η προσπάθεια για αναγωγή μύθων σε επιχειρήματα.
Οι μύθοι, λοιπόν:
- "Το δικαίωμα στο κάπνισμα": Πουθενά δεν έχει θεσπιστεί το δικαίωμα αυτό, όπως και το δικαίωμα στο αλκοόλ, τη λήψη ναρκωτικών ουσιών, ή το δικαίωμα στο θάνατο από χοληστερίνη, γιατί δεν αποτελεί δικαίωμα. Το τσιγάρο είναι ένα αμιγώς καταστροφικό προϊόν και, εφόσον το κάπνισμα γίνεται σε δημόσιο χώρο, επηρεάζει και άλλους ανθρώπους. Γιατί να πρέπει να πείσουμε ότι υφίσταται τέτοιο δικαίωμα; Γιατί να μη δεχτούμε απλώς την καταφανή αλήθεια ότι σε δημόσιο χώρο δεν πρέπει να καπνίζεις, γιατί επηρεάζεις τους γύρω σου; Και εγώ έχω χιλιάδες αδυναμίες και μειονεκτήματα. Πρέπει να πείσω τους υπολοίπους ότι η βουλιμία ή η λαγνεία μου, ή ο εθισμός μου στο αλκοόλ είναι δικαίωμα και χρήζει υπεράσπισης;
- "Η κατάργηση του καπνίσματος": Πολλοί φαίνονται να πιστεύουν - και δίκαια - ότι το κράτος δε νοιάζεται για την υγεία μας. Και φέρονται να υποστηρίζουν απαγόρευση του τσιγάρου ολοκληρωτικά, αντί για την απαγόρευση του καπνίσματος σε μερικούς χώρους. Γιατί λοιπόν δε διεκδικούν αυτήν την απαγόρευση; Γιατί φέρονται υποκριτικά όσο και το κράτος που τους ενοχλεί, και φέρουν την ανηθικότητα του κράτους ως δικαιολογία στη δική τους αδυναμία; Και γιατί υποστηρίζουν ότι η κατάργηση θα ήταν δεκτή, όταν δεν αποδέχονται να μην καπνίζουν σε δημόσιους χώρους;
Όσον αφορά στο γιατί δεν απαγορεύεται και το αλκοόλ: είμαι έτοιμος να τους βοηθήσω να το προσπαθήσουμε. Αν λοιπόν θεωρούμε όλοι ότι ο δίκαιος αγώνας για την υγεία περιλαμβάνει και αυτό και το τσιγάρο, ας το προσπαθήσουμε. Χωρίς άλλες δικαιολογίες, υπεκφυγές και ρητορείες.
- "Το ποσοστό των καπνιστών": Όχι, οι καπνιστές δεν είναι περισσότεροι από τους μη καπνιστές. Δείτε εδώ (2010) και εδώ (2006) για σχετικά στατιστικά. Συνοπτικά στην Ελλάδα, οι καπνιστές είναι το 37,6% (περίπου 1 στους 3).
- "Τι συμβαίνει στην Ευρώπη σχετικά με το κάπνισμα;" και "Πουθενά δεν εφαρμόζονται τα μέτρα": Δείτε εδώ και εδώ για αναφορές σχετικά με το τι συμβαίνει στην Ευρώπη.
Αλλά τι μας νοιάζει τι κάνουν οι Ευρωπαίοι; Είναι οι θεοί μας και δεν μπορούμε μόνοι μας να κρίνουμε το σωστό και το λάθος; Το θέμα είναι εμείς αν θεωρούμε σωστό κάτι που εμείς καλούμαστε να θεσπίσουμε, ακολουθήσουμε και επιβάλλουμε στον εαυτό μας. Τι μας λέει το γεγονός ότι στην Αγγλία τηρούν τα μέτρα και στο Βέλγιο όχι τόσο; Τι θέλουμε να είμαστε; Βέλγοι, Άγγλοι, ή αυτόνομοι νοήμονες;
- "Μείωση τζίρου για τα κέντρα διασκέδασης εξ' αιτίας της απαγόρευσης": Δηλαδή, σα να λέμε το 62% των μη καπνιστών δεν είναι ικανό να γεμίσει τα καφέ, τα εστιατόρια και τα άλλα κέντρα διασκέδασης. Επίσης, δεν μπορεί ο μαγαζάτορας να προσφέρει καμία άλλη υπηρεσία, που να κάνει έναν καπνιστή να ανεχθεί να καπνίζει απέξω.
Διάβασα κάπου ότι στην ΕΕ εμφανίστηκε μείωση 25% του τζίρου. Με βάση ποια μελέτη; Γιατί δε βρήκα καμία αναφορά; Η μόνη σχετική αναφορά με μεγάλα νούμερα που είδα ήταν εδώ, όπου η ένωση ιδιοκτητών μπαρ και εστιατορίων υποστήριξε (δεν αναφέρονται άλλα στοιχεία) ότι 15% των καταστημάτων που εφάρμοσαν το μέτρο είδαν μεγάλη μείωση. Τα υπόλοιπα 85%; Και πώς διασφαλίζεις ότι όντως η πτώση οφειλόταν στο μέτρο;
Αντιθέτως σε αναφορά του 2007 στην Αμερική (WASHINGTON STATE DEPARTMENT OF REVENUE) δηλώνεται στον τίτλο ότι "η απαγόρευση του καπνίσματος έχει ελάχιστη επίδραση στο εισόδημα μπαρς και ταβερνών". Μη με πιστέψετε, διαβάστε το.
Επίσης, εφόσον λένε ότι δεν τηρείται το μέτρο στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες, γιατί λένε ταυτόχρονα ότι η μείωση τζίρου οφείλεται στην απαγόρευση; Κάτι από όλα είναι μύθος. Δείτε περισσότερα στη σχετική σελίδα της Wikipedia, αλλά μην ξεχάσετε να επισκεφθείτε και τις αρχικές αναφορές.
Και επίσης, γιατί κανείς δε λαμβάνει υπόψιν το γεγονός ότι μπορεί να χάνεις μη καπνιστές πελάτες, από την εμμονή σου να γίνεις καπνιζόντων; Γιατί δεν αναγνωρίζουμε ως δυνητικό πελάτη μία οικογένεια (καθώς πολλοί γονείς δε θα πάνε με μικρά παιδιά σε μέρος με καπνιστές); Και τι να πουν οι άνθρωποι με άσθμα ή άλλες παθήσεις;
- "Ας δίνεται η επιλογή να κάνει ο καθένας ό,τι θέλει, σε μέρη που είναι προαιρετική η συνύπαρξη των ανθρώπων": Τι θα πει "προαιρετική η συνύπαρξη"; Γιατί ένας εργαζόμενος που δουλεύει σε εστιατόριο καπνιζόντων να καταστρέφει την υγεία του; Και δεν υπάρχει ποσό που να αντικαταστήσει την υγεία - για να προλάβω παρατηρήσεις του τύπου "ας παίρνουν επίδομα". Η βασική διαφορά του επαγγέλματος εδώ από τη δουλειά, π.χ., του αμμοβολέα, είναι ότι εδώ υπάρχει ένας πολύ εύκολος τρόπος να μην πάθει κανείς ζημιά και να μη στερηθεί κανείς τα δικαιώματά του: ας καπνίζουμε εκτός των κλειστών χώρων, φίλοι καπνιστές. Και όλοι θα είναι ικανοποιημένοι.
- "Σε λίγο θα απαγορέψουν και τα φαγητά που προκαλούν παχυσαρκία...": Θα θυμίσω κάτι που έχω πει παλαιότερα. Τα αναλογικά επιχειρήματα, όπως αυτό, δεν έχουν κανένα νόημα. Επίσης είναι μία τελείως ανυπόστατη υπόθεση, χωρίς κανένα στοιχείο. Τέλος, αφού τώρα καλούμαστε να κρίνουμε μόνο το θέμα του καπνίσματος, αυτές οι παρατηρήσεις δεν είναι παρά ρητορείες και αποπροσανατολίζουν χωρίς να δίνουν καμία απάντηση.
Για να κλείσω αυτήν την κουραστική παράθεση αντεπιχειρημάτων θα πω ένα πράγμα: ευχαριστώ όλους τους φίλους και γνωστούς καπνιστές που σέβονται τους γύρω τους. Ευχαριστώ όλους αυτούς τους μη καπνιστές που βγαίνουν έξω για να κάνουν παρέα στους φίλους τους όταν καπνίζουν.
Δεν υπάρχει νόμος που να διασφαλίζει τον αλληλοσεβασμό και την κατανόηση. Και θεωρώ ότι υπάρχουν πολύ ουσιαστικότεροι αγώνες από τον αγώνα για τη διαιώνιση μίας καταστροφικής συνήθειας. Μιας συνήθειας που σκοτώνει συνεχώς εμάς και απειλεί και τα παιδιά μας. Ας σεβαστούμε ο ένας τον άλλον και ας διεκδικήσουμε από κοινού ένα κόσμο όπου καμία βιομηχανία σαν αυτή του καπνού δε θα έχει χώρο.
- ακόμη και ο μεγαλύτερος εγκληματίας μπορεί να πει την αλήθεια και πρέπει να είμαι έτοιμος να την ακούσω.
- το πράγμα που κάνει τα μεγαλύτερα λάθη να φαίνονται πταίσματα, είναι όταν ο άνθρωπος που έκανε το λάθος προσπαθεί να πείσει άλλους να τον ακολουθήσουν.
Με αφορμή τα παραπάνω, θα μιλήσω για ένα θέμα που έγινε πόλος δράσης και τείνει να αγιοποιηθεί στους κόλπους των αγωνιστών: ο "αγώνας" για το τσιγάρο. Ας μιλήσουμε λοιπόν, όσο γίνεται, λογικά και τεκμηριωμένα για τους μύθους που εμφανίστηκαν στα πλαίσια αυτών των διεκδικήσεων. Γιατί δε με ενοχλούν οι καπνιστές, αλλά δε θα πάψει να με ενοχλεί ποτέ η υποκρισία και η προσπάθεια για αναγωγή μύθων σε επιχειρήματα.
Οι μύθοι, λοιπόν:
- "Το δικαίωμα στο κάπνισμα": Πουθενά δεν έχει θεσπιστεί το δικαίωμα αυτό, όπως και το δικαίωμα στο αλκοόλ, τη λήψη ναρκωτικών ουσιών, ή το δικαίωμα στο θάνατο από χοληστερίνη, γιατί δεν αποτελεί δικαίωμα. Το τσιγάρο είναι ένα αμιγώς καταστροφικό προϊόν και, εφόσον το κάπνισμα γίνεται σε δημόσιο χώρο, επηρεάζει και άλλους ανθρώπους. Γιατί να πρέπει να πείσουμε ότι υφίσταται τέτοιο δικαίωμα; Γιατί να μη δεχτούμε απλώς την καταφανή αλήθεια ότι σε δημόσιο χώρο δεν πρέπει να καπνίζεις, γιατί επηρεάζεις τους γύρω σου; Και εγώ έχω χιλιάδες αδυναμίες και μειονεκτήματα. Πρέπει να πείσω τους υπολοίπους ότι η βουλιμία ή η λαγνεία μου, ή ο εθισμός μου στο αλκοόλ είναι δικαίωμα και χρήζει υπεράσπισης;
- "Η κατάργηση του καπνίσματος": Πολλοί φαίνονται να πιστεύουν - και δίκαια - ότι το κράτος δε νοιάζεται για την υγεία μας. Και φέρονται να υποστηρίζουν απαγόρευση του τσιγάρου ολοκληρωτικά, αντί για την απαγόρευση του καπνίσματος σε μερικούς χώρους. Γιατί λοιπόν δε διεκδικούν αυτήν την απαγόρευση; Γιατί φέρονται υποκριτικά όσο και το κράτος που τους ενοχλεί, και φέρουν την ανηθικότητα του κράτους ως δικαιολογία στη δική τους αδυναμία; Και γιατί υποστηρίζουν ότι η κατάργηση θα ήταν δεκτή, όταν δεν αποδέχονται να μην καπνίζουν σε δημόσιους χώρους;
Όσον αφορά στο γιατί δεν απαγορεύεται και το αλκοόλ: είμαι έτοιμος να τους βοηθήσω να το προσπαθήσουμε. Αν λοιπόν θεωρούμε όλοι ότι ο δίκαιος αγώνας για την υγεία περιλαμβάνει και αυτό και το τσιγάρο, ας το προσπαθήσουμε. Χωρίς άλλες δικαιολογίες, υπεκφυγές και ρητορείες.
- "Το ποσοστό των καπνιστών": Όχι, οι καπνιστές δεν είναι περισσότεροι από τους μη καπνιστές. Δείτε εδώ (2010) και εδώ (2006) για σχετικά στατιστικά. Συνοπτικά στην Ελλάδα, οι καπνιστές είναι το 37,6% (περίπου 1 στους 3).
- "Τι συμβαίνει στην Ευρώπη σχετικά με το κάπνισμα;" και "Πουθενά δεν εφαρμόζονται τα μέτρα": Δείτε εδώ και εδώ για αναφορές σχετικά με το τι συμβαίνει στην Ευρώπη.
Αλλά τι μας νοιάζει τι κάνουν οι Ευρωπαίοι; Είναι οι θεοί μας και δεν μπορούμε μόνοι μας να κρίνουμε το σωστό και το λάθος; Το θέμα είναι εμείς αν θεωρούμε σωστό κάτι που εμείς καλούμαστε να θεσπίσουμε, ακολουθήσουμε και επιβάλλουμε στον εαυτό μας. Τι μας λέει το γεγονός ότι στην Αγγλία τηρούν τα μέτρα και στο Βέλγιο όχι τόσο; Τι θέλουμε να είμαστε; Βέλγοι, Άγγλοι, ή αυτόνομοι νοήμονες;
- "Μείωση τζίρου για τα κέντρα διασκέδασης εξ' αιτίας της απαγόρευσης": Δηλαδή, σα να λέμε το 62% των μη καπνιστών δεν είναι ικανό να γεμίσει τα καφέ, τα εστιατόρια και τα άλλα κέντρα διασκέδασης. Επίσης, δεν μπορεί ο μαγαζάτορας να προσφέρει καμία άλλη υπηρεσία, που να κάνει έναν καπνιστή να ανεχθεί να καπνίζει απέξω.
Διάβασα κάπου ότι στην ΕΕ εμφανίστηκε μείωση 25% του τζίρου. Με βάση ποια μελέτη; Γιατί δε βρήκα καμία αναφορά; Η μόνη σχετική αναφορά με μεγάλα νούμερα που είδα ήταν εδώ, όπου η ένωση ιδιοκτητών μπαρ και εστιατορίων υποστήριξε (δεν αναφέρονται άλλα στοιχεία) ότι 15% των καταστημάτων που εφάρμοσαν το μέτρο είδαν μεγάλη μείωση. Τα υπόλοιπα 85%; Και πώς διασφαλίζεις ότι όντως η πτώση οφειλόταν στο μέτρο;
Αντιθέτως σε αναφορά του 2007 στην Αμερική (WASHINGTON STATE DEPARTMENT OF REVENUE) δηλώνεται στον τίτλο ότι "η απαγόρευση του καπνίσματος έχει ελάχιστη επίδραση στο εισόδημα μπαρς και ταβερνών". Μη με πιστέψετε, διαβάστε το.
Επίσης, εφόσον λένε ότι δεν τηρείται το μέτρο στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες, γιατί λένε ταυτόχρονα ότι η μείωση τζίρου οφείλεται στην απαγόρευση; Κάτι από όλα είναι μύθος. Δείτε περισσότερα στη σχετική σελίδα της Wikipedia, αλλά μην ξεχάσετε να επισκεφθείτε και τις αρχικές αναφορές.
Και επίσης, γιατί κανείς δε λαμβάνει υπόψιν το γεγονός ότι μπορεί να χάνεις μη καπνιστές πελάτες, από την εμμονή σου να γίνεις καπνιζόντων; Γιατί δεν αναγνωρίζουμε ως δυνητικό πελάτη μία οικογένεια (καθώς πολλοί γονείς δε θα πάνε με μικρά παιδιά σε μέρος με καπνιστές); Και τι να πουν οι άνθρωποι με άσθμα ή άλλες παθήσεις;
- "Ας δίνεται η επιλογή να κάνει ο καθένας ό,τι θέλει, σε μέρη που είναι προαιρετική η συνύπαρξη των ανθρώπων": Τι θα πει "προαιρετική η συνύπαρξη"; Γιατί ένας εργαζόμενος που δουλεύει σε εστιατόριο καπνιζόντων να καταστρέφει την υγεία του; Και δεν υπάρχει ποσό που να αντικαταστήσει την υγεία - για να προλάβω παρατηρήσεις του τύπου "ας παίρνουν επίδομα". Η βασική διαφορά του επαγγέλματος εδώ από τη δουλειά, π.χ., του αμμοβολέα, είναι ότι εδώ υπάρχει ένας πολύ εύκολος τρόπος να μην πάθει κανείς ζημιά και να μη στερηθεί κανείς τα δικαιώματά του: ας καπνίζουμε εκτός των κλειστών χώρων, φίλοι καπνιστές. Και όλοι θα είναι ικανοποιημένοι.
- "Σε λίγο θα απαγορέψουν και τα φαγητά που προκαλούν παχυσαρκία...": Θα θυμίσω κάτι που έχω πει παλαιότερα. Τα αναλογικά επιχειρήματα, όπως αυτό, δεν έχουν κανένα νόημα. Επίσης είναι μία τελείως ανυπόστατη υπόθεση, χωρίς κανένα στοιχείο. Τέλος, αφού τώρα καλούμαστε να κρίνουμε μόνο το θέμα του καπνίσματος, αυτές οι παρατηρήσεις δεν είναι παρά ρητορείες και αποπροσανατολίζουν χωρίς να δίνουν καμία απάντηση.
Για να κλείσω αυτήν την κουραστική παράθεση αντεπιχειρημάτων θα πω ένα πράγμα: ευχαριστώ όλους τους φίλους και γνωστούς καπνιστές που σέβονται τους γύρω τους. Ευχαριστώ όλους αυτούς τους μη καπνιστές που βγαίνουν έξω για να κάνουν παρέα στους φίλους τους όταν καπνίζουν.
Δεν υπάρχει νόμος που να διασφαλίζει τον αλληλοσεβασμό και την κατανόηση. Και θεωρώ ότι υπάρχουν πολύ ουσιαστικότεροι αγώνες από τον αγώνα για τη διαιώνιση μίας καταστροφικής συνήθειας. Μιας συνήθειας που σκοτώνει συνεχώς εμάς και απειλεί και τα παιδιά μας. Ας σεβαστούμε ο ένας τον άλλον και ας διεκδικήσουμε από κοινού ένα κόσμο όπου καμία βιομηχανία σαν αυτή του καπνού δε θα έχει χώρο.
Διεκδικώντας
Αυτό το βήμα του ιστολογίου προσπαθώ να το χρησιμοποιώ με φειδώ και προσοχή. Προσπαθώ να γίνεται η γραφή μου το δάκτυλο που θα υποδείξει με τον ενθουσιασμό του νεογνού τα θαύματα της ζωής. Σήμερα όμως θέλω, και χρειάζομαι, να μοιραστώ σκέψεις για διεκδικήσεις και αγώνες. Να μιλήσω για το πώς φτάνουμε από ανάγκη να γινόμαστε αγωνιστές και για το πώς υπάρχουν άνθρωποι που, με την πρόφαση του αγώνα, προωθούν τα προσωπικά τους συμφέροντα.
Έχω τη χαρά και την τύχη να βρίσκομαι σε μία Ελλάδα που μελετάει την όψη της στον καθρέφτη, μετά από χρόνια άρνησης, τελματώδους αυταρέσκειας και δυσαρέσκειας. Δε θα κρίνω τους λόγους που την ανάγκασαν να το κάνει, γιατί θεωρώ ότι ακόμη και λάθος αφορμές μπορούν να οδηγήσουν σε προσωπικό κέρδος. Έτσι κι εδώ, ψέματα, πομφόλυγες (κατά κόσμον φούσκες) και μακρο-οικονομικά συμφέροντα μας έκαναν να καταλάβουμε ότι η ανηθικότητα βλάπτει σοβαρά τους πάντες: συμμετέχοντες και παριστάμενους.
Από τα γεγονότα και τους ισχυρισμούς που φροντίζουν να φθάνουν κάθε μέρα στην πόρτα της αντίληψής μας και να μας γεμίζουν αβεβαιότητα, γεννήθηκε η ανάγκη για μάχη και αντίδραση σε ό,τι θεωρούσαμε άδικο. Ήταν η ίδια τάση που μέχρι τώρα (ακόμη και τώρα) χαρακτηρίζαμε γραφικότητα. Και ύστερα καταλάβαμε γιατί πρέπει να αγωνίζεσαι, με το δικό σου τρόπο, όταν αδικείσαι. Και ύστερα καταλάβαμε (αλήθεια, καταλάβαμε;) γιατί πρέπει να χρησιμοποιείς τα θεσμικά όργανα προστασίας σου, στο σύστημα που διαβιώνεις.
Σε έναν συρφετό παραβιάσεων δικαιωμάτων και την εσωτερική ανασφάλεια που αυτός προκαλεί, οι άνθρωποι φάνηκαν να κερδίζουν πάλι μία μαχητικότητα που είχε ατονίσει. Σύντομα, όσο και άλλοι άνθρωποι θα πιέζονται, η μαχητικότητα αυτή θα γίνει ανάγκη, από επιλογή.
Τότε, ο βασικός αντίπαλος του μαχόμενου είναι ο αποπροσανατολισμός.
Ο αγώνας για διασφάλιση του κράτους προνοίας, αντικαθίσταται ή υπονομεύεται από διεκδικήσεις μεμονωμένων κοινωνικών ομάδων. Οι πολίτες δέχονται (και ανέχονται) μερική ενημέρωση και η εικόνα του προβλήματος γίνεται επαρκώς θαμπή, ώστε να μειώσει την δυνατότητα αντίδρασης. Εκπρόσωποι κλάδων βγαίνουν κραυγάζοντας (άλλοτε δίκαια και άλλοτε άδικα) για τα δίκαιά τους. Πολλές φορές όμως τα διεκδικούμενα δεν είναι δίκαια. Είναι απλώς κεκτημένα που υπονομεύουν την ισονομία και τη δικαιοσύνη, ή είναι απλώς η αισχροκέρδεια που δε θέλει να περιοριστεί.
Παραθέτω εδώ μερικές συμβουλές, που θεωρώ ότι διευκολύνουν να αποφύγουμε την ανάμειξη των δικαίων και των αδίκων. Οι συμβουλές αυτές δεν έχουν σκοπό να διαψεύσουν τα λεγόμενα κάποιων ανθρώπων, αλλά να δώσουν μερικές εύκολες ερωτήσεις που μπορούν να τεθούν, ώστε να μην σκιάζεται η αλήθεια από εντυπώσεις.
Όταν κάποιος μιλάει για κρίση στον κλάδο του και αναφέρεται σε ποσοστιαία μείωση τζίρου, δε μας προσδιορίζει ποιός ήταν ο τζίρος πριν και αν, παρά τη μείωση, διατηρεί κερδοφορία ο κλάδος. Επίσης, δε μας λέει τίποτε για το αν τα τελευταία χρόνια αισχροκερδούσε εις βάρος των συμπολιτών του.
Όταν οι επιχειρηματίες μιλούν για απολύσεις λόγω μείωσης κέρδους, δεν προσδιορίζουν γιατί τα κέρδη των προηγουμένων ετών (εφόσον υπήρχαν) δεν χρησιμοποιούνται για να διασφαλίσουν τους εργαζόμενους. Επίσης, δεν προσδιορίζουν αν μείωση κέρδους σημαίνει έλλειμμα.
Όταν οι τράπεζες μιλούν για υποστήριξη από το κράτος, εν μέσω κεφαλαιοκρατίας, δεν περιγράφουν γιατί πρέπει να είναι οι μόνες επιχειρήσεις που τις προστατεύει το κράτος από κλείσιμο, χρεώνοντας τους πολίτες.
Τέλος, κλάδοι που ζητούν να "ανοίξουν οι κάνουλες" των δανείων αδιαφορούν πλήρως για το ότι αυτά τα δάνεια είναι τα ίδια που συντρίβουν οικονομικά οικογένειες και επιχειρηματίες.
Όταν ένας κλάδος, ένας οργανισμός ή ένας άνθρωπος δηλώνει ότι αρνείται να υπόκειται στον ίδιο φορολογικό έλεγχο που υπόκειται όλη η υπόλοιπη κοινωνία και το θεωρεί κεκτημένο, δηλώνει ευθαρσώς ότι θέλει να συνεχίσει να παρανομεί εις βάρος των υπολοίπων. Αυτή η πρακτική καταστρατηγεί την ισονομία και δείχνει πόσο εύκολο είναι συντεχνίες και ομάδες που μπορούν να ασκήσουν πολιτική πίεση, μπορούν να καταστήσουν "δικαίωμα" την ολιγαρχία και την μεροληψία του νόμου.
Όλες οι "αγωνιστικές" ανακοινώσεις που καθημερινά προβάλλονται στα μέσα ενημέρωσης, χωρίς να δίνουν την πλήρη εικόνα της πραγματικότητας, δημιουργούν εντυπώσεις. Και μέσα σε αυτό τον κυκεώνα των πληροφοριών, ο αγώνας για τα δικαιώματα εκφυλίζεται στον αγώνα της συντεχνιακής επικράτησης. Στο χέρι μας είναι να ζητάμε παραπάνω, μαθαίνοντάς τα από πρώτο χέρι, ρωτώντας και αναζητώντας. Τότε και μόνο τότε η διάκρισή μας θα καταφέρει να δει την ηθική πίσω από την οικονομική κρίση. Τότε και μόνο τότε θα είναι οι αγώνες, αγώνες κοινωνικοί και ανθρωπιστικοί. Τότε και μόνο τότε, θα μπορούμε να επιλέξουμε ποιοί αγώνες γίνονται για να θολώσουν και ποιοί για να καθαρίσουν το κοινωνικό τοπίο.
Έχω τη χαρά και την τύχη να βρίσκομαι σε μία Ελλάδα που μελετάει την όψη της στον καθρέφτη, μετά από χρόνια άρνησης, τελματώδους αυταρέσκειας και δυσαρέσκειας. Δε θα κρίνω τους λόγους που την ανάγκασαν να το κάνει, γιατί θεωρώ ότι ακόμη και λάθος αφορμές μπορούν να οδηγήσουν σε προσωπικό κέρδος. Έτσι κι εδώ, ψέματα, πομφόλυγες (κατά κόσμον φούσκες) και μακρο-οικονομικά συμφέροντα μας έκαναν να καταλάβουμε ότι η ανηθικότητα βλάπτει σοβαρά τους πάντες: συμμετέχοντες και παριστάμενους.
Από τα γεγονότα και τους ισχυρισμούς που φροντίζουν να φθάνουν κάθε μέρα στην πόρτα της αντίληψής μας και να μας γεμίζουν αβεβαιότητα, γεννήθηκε η ανάγκη για μάχη και αντίδραση σε ό,τι θεωρούσαμε άδικο. Ήταν η ίδια τάση που μέχρι τώρα (ακόμη και τώρα) χαρακτηρίζαμε γραφικότητα. Και ύστερα καταλάβαμε γιατί πρέπει να αγωνίζεσαι, με το δικό σου τρόπο, όταν αδικείσαι. Και ύστερα καταλάβαμε (αλήθεια, καταλάβαμε;) γιατί πρέπει να χρησιμοποιείς τα θεσμικά όργανα προστασίας σου, στο σύστημα που διαβιώνεις.
Σε έναν συρφετό παραβιάσεων δικαιωμάτων και την εσωτερική ανασφάλεια που αυτός προκαλεί, οι άνθρωποι φάνηκαν να κερδίζουν πάλι μία μαχητικότητα που είχε ατονίσει. Σύντομα, όσο και άλλοι άνθρωποι θα πιέζονται, η μαχητικότητα αυτή θα γίνει ανάγκη, από επιλογή.
Τότε, ο βασικός αντίπαλος του μαχόμενου είναι ο αποπροσανατολισμός.
Ο αγώνας για διασφάλιση του κράτους προνοίας, αντικαθίσταται ή υπονομεύεται από διεκδικήσεις μεμονωμένων κοινωνικών ομάδων. Οι πολίτες δέχονται (και ανέχονται) μερική ενημέρωση και η εικόνα του προβλήματος γίνεται επαρκώς θαμπή, ώστε να μειώσει την δυνατότητα αντίδρασης. Εκπρόσωποι κλάδων βγαίνουν κραυγάζοντας (άλλοτε δίκαια και άλλοτε άδικα) για τα δίκαιά τους. Πολλές φορές όμως τα διεκδικούμενα δεν είναι δίκαια. Είναι απλώς κεκτημένα που υπονομεύουν την ισονομία και τη δικαιοσύνη, ή είναι απλώς η αισχροκέρδεια που δε θέλει να περιοριστεί.
Παραθέτω εδώ μερικές συμβουλές, που θεωρώ ότι διευκολύνουν να αποφύγουμε την ανάμειξη των δικαίων και των αδίκων. Οι συμβουλές αυτές δεν έχουν σκοπό να διαψεύσουν τα λεγόμενα κάποιων ανθρώπων, αλλά να δώσουν μερικές εύκολες ερωτήσεις που μπορούν να τεθούν, ώστε να μην σκιάζεται η αλήθεια από εντυπώσεις.
Όταν κάποιος μιλάει για κρίση στον κλάδο του και αναφέρεται σε ποσοστιαία μείωση τζίρου, δε μας προσδιορίζει ποιός ήταν ο τζίρος πριν και αν, παρά τη μείωση, διατηρεί κερδοφορία ο κλάδος. Επίσης, δε μας λέει τίποτε για το αν τα τελευταία χρόνια αισχροκερδούσε εις βάρος των συμπολιτών του.
Όταν οι επιχειρηματίες μιλούν για απολύσεις λόγω μείωσης κέρδους, δεν προσδιορίζουν γιατί τα κέρδη των προηγουμένων ετών (εφόσον υπήρχαν) δεν χρησιμοποιούνται για να διασφαλίσουν τους εργαζόμενους. Επίσης, δεν προσδιορίζουν αν μείωση κέρδους σημαίνει έλλειμμα.
Όταν οι τράπεζες μιλούν για υποστήριξη από το κράτος, εν μέσω κεφαλαιοκρατίας, δεν περιγράφουν γιατί πρέπει να είναι οι μόνες επιχειρήσεις που τις προστατεύει το κράτος από κλείσιμο, χρεώνοντας τους πολίτες.
Τέλος, κλάδοι που ζητούν να "ανοίξουν οι κάνουλες" των δανείων αδιαφορούν πλήρως για το ότι αυτά τα δάνεια είναι τα ίδια που συντρίβουν οικονομικά οικογένειες και επιχειρηματίες.
Όταν ένας κλάδος, ένας οργανισμός ή ένας άνθρωπος δηλώνει ότι αρνείται να υπόκειται στον ίδιο φορολογικό έλεγχο που υπόκειται όλη η υπόλοιπη κοινωνία και το θεωρεί κεκτημένο, δηλώνει ευθαρσώς ότι θέλει να συνεχίσει να παρανομεί εις βάρος των υπολοίπων. Αυτή η πρακτική καταστρατηγεί την ισονομία και δείχνει πόσο εύκολο είναι συντεχνίες και ομάδες που μπορούν να ασκήσουν πολιτική πίεση, μπορούν να καταστήσουν "δικαίωμα" την ολιγαρχία και την μεροληψία του νόμου.
Όλες οι "αγωνιστικές" ανακοινώσεις που καθημερινά προβάλλονται στα μέσα ενημέρωσης, χωρίς να δίνουν την πλήρη εικόνα της πραγματικότητας, δημιουργούν εντυπώσεις. Και μέσα σε αυτό τον κυκεώνα των πληροφοριών, ο αγώνας για τα δικαιώματα εκφυλίζεται στον αγώνα της συντεχνιακής επικράτησης. Στο χέρι μας είναι να ζητάμε παραπάνω, μαθαίνοντάς τα από πρώτο χέρι, ρωτώντας και αναζητώντας. Τότε και μόνο τότε η διάκρισή μας θα καταφέρει να δει την ηθική πίσω από την οικονομική κρίση. Τότε και μόνο τότε θα είναι οι αγώνες, αγώνες κοινωνικοί και ανθρωπιστικοί. Τότε και μόνο τότε, θα μπορούμε να επιλέξουμε ποιοί αγώνες γίνονται για να θολώσουν και ποιοί για να καθαρίσουν το κοινωνικό τοπίο.
29 Μαΐ 2010
Φωτιές
Κανείς δεν ξέρει τις φωτιές,
κανείς δεν ξέρει.
Τις άσβηστες φωτιές που καίνε μέσα μας.
Τις άσβηστες αγάπης μνήμες.
Τις άγουρες εκρήξεις των ματιών, τα φλογισμένα χείλη και
τα υψωμένα νικητήρια χέρια.
Κανείς δεν ξέρει τις πηγές,
κανείς.
Αστείρευτες πηγές της δύναμής μας,
ολόδροσα νερά νέας ζωής.
Ολόδροσα νερά, της μιας ζωής
που μας χαρίστηκε να ζήσουμε.
Δίχως αντάλλαγμα, όπως εμείς ορίσουμε, εμείς.
Κανείς δεν ξέρει τις κραυγές
κανείς δεν ξέρει τις κραυγές μας πως θα ακούσει.
Κραυγές και γέλια
κι ουρανός καθάριος
που μέσα στις πιο λευκές στιγμές
με τα δικά μας χρώματα θα βάψουμε,
τα άπληστα μάτια μας να ξεδιψάσουν στο όνειρο
που εμείς θα ζωγραφίσουμε.
Γυρνάω.
Γυρνάω και μαζί μου οι φίλοι μου.
Τρέμετε εχθροί μου. ΤΡΕΜΕΤΕ.
Κάθε στιγμή μου είναι ακριβή και θα την στίψω
και θα γευτώ τη γεύση της
γιατί η μάνα μου με διατάζει με τη ζωή που μου 'δωσε.
Γιατί ο πατέρας μου μού άνοιξε το δρόμο
με το αίμα του και τα δάκρυα που δε χυθήκανε ποτές σε κοινή θέα.
Γιατί τα αδέλφια μου, όλοι εσείς που βλέπουμε τον ίδιο ήλιο,
ή ονειρευόμαστε πατώντας στα ίδια χώματα
ή κλαίμε για τους ίδιους πόνους,
ή τραγουδάμε τις ίδιες προσευχές,
μου δίνουν λόγο,
μου δίνουν αιτία κι αφορμή,
μου δίνουν αύριο.
Γυρνάω.
Και θα χτυπήσω ό,τι κακό γεννάω
με καλό.
Και θα καλύψω με το σώμα και το πνεύμα μου,
βρώμικες ασπίδες πάνω σ' άσπιλο κορμί,
ό,τι ιερό στα μάτια μου:
το φως,
την ευτυχία,
την αγάπη.
Και θα φυσήξω όποια σύννεφα κι αν βγουν,
πάνω από πέλαγα και λόφους και κοιλάδες,
για να 'ναι του αύριο οι μανάδες
ολόλαμπρες μες σε γλαυκή ελπίδα.
Και θα συντρίψω
κάθε σάπιο χθες,
όχι με λήθη αλλά με σύνεση,
όχι με μίσος αλλά με αναγνώριση,
όχι σαν πλήθος αλλά σαν ένας.
Το δικό μου σάπιο χθες.
Το δικό μου σάπιο σήμερα.
Το δικό μου σάπιο αύριο.
Γυρνάω, και είναι τα χέρια μου γεμάτα υποσχέσεις
και τα πόδια μου γεμάτα δρόμους
και τα μάτια μου γεμάτα από στιγμές που δεν έχουν φανεί.
Γυρνάω και δε γέρασα ούτε μέρα.
Κάθε στιγμή είναι νερό στης ζωής μου την πηγή
και, σαν τρελός, πιότερο θέλω κάθε μέρα
από την κρήνη αυτή να πίνω.
Δεν τους τα δίνω, δεν τους τα δίνω τα όπλα μου.
Γιατί δεν είμαι μόνος.
Γιατί δε ζω στο αύριο, δε ζω στο χτες.
Γιατί δε ζω στο αύριο που μου ζωγραφίζουνε,
γιατί δε ζω στο χτες που μου κληρονομήθηκε.
Χτίστης, ζωγράφος και αθλητής,
τραγουδιστής και αλήτης,
όλα θα είμαι κάθε στιγμή
για να χτίζω με τους φίλους μου,
να ζωγραφίζω με τα παιδιά μου,
να αγωνίζομαι με τους αγαπημένους μου,
να τραγουδάω με τους πονεμένους
και να αλητεύω με αυτούς που λένε πατρίδα όλη τη γή.
Γυρνάω.
Και δε θα με νικήσουνε,
γιατί δεν είμαι ένας.
Είμαι ένα σώμα από μύρια σώματα,
ένα πνεύμα από μύρια πνεύματα
και μια ψυχή ανίκητη πάνω και πέρα από βουνά και ραγισμένες πόλεις.
Και είμαι ένα όνειρο, στο σταυροδρόμι των ονείρων.
Και δε νικιέμαι.
κανείς δεν ξέρει.
Τις άσβηστες φωτιές που καίνε μέσα μας.
Τις άσβηστες αγάπης μνήμες.
Τις άγουρες εκρήξεις των ματιών, τα φλογισμένα χείλη και
τα υψωμένα νικητήρια χέρια.
Κανείς δεν ξέρει τις πηγές,
κανείς.
Αστείρευτες πηγές της δύναμής μας,
ολόδροσα νερά νέας ζωής.
Ολόδροσα νερά, της μιας ζωής
που μας χαρίστηκε να ζήσουμε.
Δίχως αντάλλαγμα, όπως εμείς ορίσουμε, εμείς.
Κανείς δεν ξέρει τις κραυγές
κανείς δεν ξέρει τις κραυγές μας πως θα ακούσει.
Κραυγές και γέλια
κι ουρανός καθάριος
που μέσα στις πιο λευκές στιγμές
με τα δικά μας χρώματα θα βάψουμε,
τα άπληστα μάτια μας να ξεδιψάσουν στο όνειρο
που εμείς θα ζωγραφίσουμε.
Γυρνάω.
Γυρνάω και μαζί μου οι φίλοι μου.
Τρέμετε εχθροί μου. ΤΡΕΜΕΤΕ.
Κάθε στιγμή μου είναι ακριβή και θα την στίψω
και θα γευτώ τη γεύση της
γιατί η μάνα μου με διατάζει με τη ζωή που μου 'δωσε.
Γιατί ο πατέρας μου μού άνοιξε το δρόμο
με το αίμα του και τα δάκρυα που δε χυθήκανε ποτές σε κοινή θέα.
Γιατί τα αδέλφια μου, όλοι εσείς που βλέπουμε τον ίδιο ήλιο,
ή ονειρευόμαστε πατώντας στα ίδια χώματα
ή κλαίμε για τους ίδιους πόνους,
ή τραγουδάμε τις ίδιες προσευχές,
μου δίνουν λόγο,
μου δίνουν αιτία κι αφορμή,
μου δίνουν αύριο.
Γυρνάω.
Και θα χτυπήσω ό,τι κακό γεννάω
με καλό.
Και θα καλύψω με το σώμα και το πνεύμα μου,
βρώμικες ασπίδες πάνω σ' άσπιλο κορμί,
ό,τι ιερό στα μάτια μου:
το φως,
την ευτυχία,
την αγάπη.
Και θα φυσήξω όποια σύννεφα κι αν βγουν,
πάνω από πέλαγα και λόφους και κοιλάδες,
για να 'ναι του αύριο οι μανάδες
ολόλαμπρες μες σε γλαυκή ελπίδα.
Και θα συντρίψω
κάθε σάπιο χθες,
όχι με λήθη αλλά με σύνεση,
όχι με μίσος αλλά με αναγνώριση,
όχι σαν πλήθος αλλά σαν ένας.
Το δικό μου σάπιο χθες.
Το δικό μου σάπιο σήμερα.
Το δικό μου σάπιο αύριο.
Γυρνάω, και είναι τα χέρια μου γεμάτα υποσχέσεις
και τα πόδια μου γεμάτα δρόμους
και τα μάτια μου γεμάτα από στιγμές που δεν έχουν φανεί.
Γυρνάω και δε γέρασα ούτε μέρα.
Κάθε στιγμή είναι νερό στης ζωής μου την πηγή
και, σαν τρελός, πιότερο θέλω κάθε μέρα
από την κρήνη αυτή να πίνω.
Δεν τους τα δίνω, δεν τους τα δίνω τα όπλα μου.
Γιατί δεν είμαι μόνος.
Γιατί δε ζω στο αύριο, δε ζω στο χτες.
Γιατί δε ζω στο αύριο που μου ζωγραφίζουνε,
γιατί δε ζω στο χτες που μου κληρονομήθηκε.
Χτίστης, ζωγράφος και αθλητής,
τραγουδιστής και αλήτης,
όλα θα είμαι κάθε στιγμή
για να χτίζω με τους φίλους μου,
να ζωγραφίζω με τα παιδιά μου,
να αγωνίζομαι με τους αγαπημένους μου,
να τραγουδάω με τους πονεμένους
και να αλητεύω με αυτούς που λένε πατρίδα όλη τη γή.
Γυρνάω.
Και δε θα με νικήσουνε,
γιατί δεν είμαι ένας.
Είμαι ένα σώμα από μύρια σώματα,
ένα πνεύμα από μύρια πνεύματα
και μια ψυχή ανίκητη πάνω και πέρα από βουνά και ραγισμένες πόλεις.
Και είμαι ένα όνειρο, στο σταυροδρόμι των ονείρων.
Και δε νικιέμαι.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)